Dubbele extractie van paddenstoelen: waarom water én alcohol?

Een paddenstoel bestaat uit veel verschillende natuurlijke bestanddelen. Sommige daarvan lossen goed op in water, andere juist beter in alcohol.

Daarom gebruiken wij bij De Zwam dubbele extractie: een combinatie van een waterextract en een alcoholextract.

Maar wat betekent dat precies? En waarom wordt er bij paddenstoelentincturen eigenlijk gebruikgemaakt van zowel water als alcohol?

Wat is dubbele extractie?

Dubbele extractie, ook wel dual extraction genoemd, is een extractiemethode waarbij een paddenstoel op twee verschillende manieren wordt geëxtraheerd.

Eerst wordt er geëxtraheerd met alcohol en daarnaast met water. De twee extracten worden vervolgens samengebracht in één tinctuur.

Het idee daarachter is eenvoudig: water en alcohol hebben verschillende eigenschappen en kunnen daardoor verschillende bestanddelen uit de paddenstoel extraheren.

Zo wordt niet alleen gekeken naar de paddenstoel zelf, maar ook naar de manier waarop je de verschillende natuurlijke bestanddelen eruit haalt.

Waarom niet alleen water?

Water is een heel goed oplosmiddel voor verschillende wateroplosbare bestanddelen.

Bij paddenstoelen gaat het onder andere om polysachariden, waaronder β-glucanen. Waterextractie, vaak met warmte, wordt daarom veel toegepast bij het verkrijgen van polysachariden uit paddenstoelen.

Je kunt het zien als het zetten van thee: het water neemt bepaalde stoffen uit het materiaal mee.

Maar niet alle bestanddelen gedragen zich hetzelfde in water.

Waarom dan alcohol?

Alcohol heeft andere oploseigenschappen dan water en kan daardoor andere stoffen uit een paddenstoel extraheren.

Bij verschillende paddenstoelen zijn onder andere triterpenen en ergosterolen interessante bestanddelen die bij alcoholische extractie in beeld komen.

Vooral bij paddenstoelen zoals Reishi, die van nature verschillende triterpenoïden bevatten, is alcohol een veelgebruikt onderdeel van extractieprocessen. Onderzoek naar paddenstoelenextracten laat zien dat verschillende oplosmiddelen verschillende fracties van bestanddelen kunnen opleveren.

Daarom heeft alcohol in een tinctuur niet alleen een praktische functie als drager en conserverend ingrediënt. Het speelt ook een rol in het extractieproces.

Water + alcohol: dubbele extractie

En daar komt de dubbele extractie om de hoek kijken.

In plaats van te kiezen tussen water óf alcohol, worden beide extractiemethoden gecombineerd.

Alcohol
Triterpenen
Ergosterolen
andere alcoholoplosbare bestanddelen

Water
Polysachariden
β-glucanen
andere wateroplosbare bestanddelen

↓

Dubbel extract

De twee extracties worden samengebracht in één tinctuur.

Op die manier ontstaat een extract waarin verschillende fracties van de oorspronkelijke paddenstoel aanwezig kunnen zijn.

Waarom is extractiemethode zo belangrijk?

Wanneer je een paddenstoel gebruikt als grondstof voor een extract, is niet alleen de soort paddenstoel belangrijk.

Ook de manier waarop de paddenstoel wordt verwerkt en geëxtraheerd maakt verschil.

Een paddenstoel bevat namelijk geen enkele 'werkzame stof'. Het is een complex natuurlijk materiaal met verschillende groepen bestanddelen. De oplosbaarheid van die bestanddelen verschilt, waardoor de gebruikte extractiemethode invloed heeft op wat er uiteindelijk in een extract terechtkomt.

Daarom vinden wij het interessant om niet alleen te kijken naar welke paddenstoel we gebruiken, maar ook naar hoe we deze paddenstoel extraheren.

Dubbele extractie versus paddenstoelenpoeder

Een gedroogde paddenstoel vermalen tot poeder is iets anders dan een extract maken.

Bij een poeder wordt de gedroogde paddenstoel simpelweg fijngemalen. Bij een extract wordt juist gebruikgemaakt van een oplosmiddel, zoals water of alcohol, om bepaalde bestanddelen uit het paddenstoelmateriaal te halen.

Een dubbel extract gaat hierin nog een stap verder: er worden zowel water- als alcoholoplosbare fracties geëxtraheerd.

Het verschil zit dus niet alleen in de vorm — poeder of tinctuur — maar vooral in de manier waarop de paddenstoel wordt verwerkt.

Wat is een paddenstoelentinctuur?

Een tinctuur is een vloeibaar extract waarin de geëxtraheerde bestanddelen van de paddenstoel zijn opgenomen.

Bij een dubbele extractie worden een waterextract en een alcoholextract gecombineerd.

Dat is ook waarom alcohol in een paddenstoelentinctuur niet zomaar een 'toegevoegd ingrediënt' is. Alcohol kan onderdeel zijn van het extractieproces zelf.

De tinctuur is daarmee het resultaat van een proces waarin water en alcohol ieder hun eigen rol hebben.

Waarom wij kiezen voor dubbele extractie

Bij De Zwam houden we van de eenvoud van de natuur, maar nemen we het extractieproces serieus.

We willen de paddenstoel niet alleen vermalen en in een flesje doen. We kijken naar de eigenschappen van de verschillende bestanddelen en naar de manier waarop deze met behulp van water en alcohol kunnen worden geëxtraheerd.

Water en alcohol. Ieder met hun eigen kracht als oplosmiddel. Samen vormen ze de basis van onze dubbele extractie.

Dat is voor ons de essentie van een goede paddenstoelentinctuur: aandacht voor de grondstof, aandacht voor het extractieproces en zo min mogelijk onnodige toevoegingen.

Veelgestelde vragen over dubbele extractie

Wat betekent dubbele extractie?
Dubbele extractie betekent dat een paddenstoel zowel met water als met alcohol wordt geëxtraheerd. De twee extracten worden vervolgens gecombineerd.

Waarom worden paddenstoelen met water én alcohol geëxtraheerd?
Omdat verschillende natuurlijke bestanddelen verschillende oploseigenschappen hebben. Water en alcohol kunnen daardoor verschillende fracties uit een paddenstoel extraheren.

Wat is het verschil tussen een waterextract en een alcoholextract?
Een waterextract richt zich vooral op wateroplosbare bestanddelen, zoals polysachariden en β-glucanen. Een alcoholextract kan onder andere alcoholoplosbare bestanddelen zoals bepaalde triterpenen en ergosterolen bevatten.

Is een paddenstoelentinctuur hetzelfde als paddenstoelenpoeder?
Nee. Bij poeder wordt de gedroogde paddenstoel vermalen. Bij een tinctuur worden bestanddelen met een oplosmiddel geëxtraheerd. Bij een dubbele extractie worden zowel water als alcohol gebruikt.

Waarom zit er alcohol in een paddenstoelentinctuur?
Alcohol kan onderdeel zijn van het extractieproces en wordt gebruikt om bepaalde alcoholoplosbare bestanddelen uit de paddenstoel te extraheren. Daarnaast heeft alcohol een conserverende functie.