Paddenstoelen in China en TCM: een eeuwenoude traditie
Paddenstoelen hebben in China een bijzondere plaats. Al duizenden jaren worden verschillende soorten fungi beschreven binnen de traditionele Chinese geneeskunde, cultuur en voeding.
Van de mysterieuze Reishi, in China bekend als Lingzhi, tot Poria Cocos en Cordyceps: paddenstoelen zijn onderdeel van een lange traditie waarin natuurlijke grondstoffen nauwkeurig werden beschreven, verzameld en verwerkt.
Maar wat is TCM precies? Welke paddenstoelen spelen daarin een rol? En hoe verhoudt deze eeuwenoude kennis zich tot het moderne onderzoek naar paddenstoelen?
Wat is TCM?
TCM staat voor Traditional Chinese Medicine, oftewel traditionele Chinese geneeskunde.
Het is een traditioneel gezondheidssysteem dat zich gedurende vele eeuwen in China heeft ontwikkeld. Binnen TCM wordt gewerkt met verschillende vormen van traditionele kennis, waaronder kruiden, voedingsmiddelen, beweging en andere behandelmethoden.
Een belangrijk onderdeel daarvan is de Chinese materia medica: verzamelingen en beschrijvingen van natuurlijke grondstoffen die binnen de traditionele geneeskunde worden gebruikt.
Hoewel het grootste deel van de Chinese materia medica uit planten bestaat, maken ook paddenstoelen en andere fungi deel uit van deze traditie.
Paddenstoelen in oude Chinese geschriften
De belangstelling voor paddenstoelen in China gaat ver terug.
Een van de bekendste voorbeelden is Lingzhi, een naam die wordt gebruikt voor bepaalde soorten binnen het geslacht Ganoderma. Beschrijvingen van Ganoderma komen al voor in oude Chinese materia-medica-teksten.
In de Chinese cultuur kreeg Lingzhi bovendien een symbolische betekenis. De paddenstoel werd verbonden met spirituele kracht, geluk en een lang leven. De bijzondere vorm en het feit dat de paddenstoel in het wild relatief zeldzaam was, droegen bij aan deze bijzondere status.
Het is interessant om te zien dat een paddenstoel daardoor niet alleen als grondstof werd gezien, maar ook een plaats kreeg binnen de Chinese cultuur en beeldtaal.
Reishi – Lingzhi
Reishi (Ganoderma lucidum) is waarschijnlijk de bekendste paddenstoel wanneer we spreken over paddenstoelen binnen de Chinese traditie.
In China wordt Reishi doorgaans aangeduid als Lingzhi.
Historische bronnen beschrijven verschillende soorten of vormen van Ganoderma en hun kenmerken. In latere eeuwen werd Lingzhi steeds verder bestudeerd en beschreven binnen de Chinese geneeskundige literatuur.
Ook tegenwoordig is Lingzhi een belangrijke paddenstoel binnen de Chinese onderzoeks- en teeltwereld. Vanaf de tweede helft van de twintigste eeuw werd de gecontroleerde teelt van Lingzhi verder ontwikkeld, waardoor de paddenstoel veel breder beschikbaar werd.
Cordyceps: een bijzondere Chinese zwam
Een andere beroemde naam binnen de traditionele Chinese geneeskunde is Cordyceps.
De traditionele soort Cordyceps sinensis — tegenwoordig vaak aangeduid als Ophiocordyceps sinensis — heeft een bijzonder levensproces. De schimmel groeit in verbinding met een insectenlarve en vormt uiteindelijk het karakteristieke vruchtlichaam.
De Chinese naam Dong Chong Xia Cao betekent vrij vertaald "winterworm, zomergras", een verwijzing naar de bijzondere levenscyclus van deze schimmel.
Cordyceps werd opgenomen in de Chinese farmacopoeia en groeide uit tot een van de bekendste traditionele Chinese medicinale fungi.
Tegenwoordig wordt naast de wilde Ophiocordyceps sinensis ook veel gewerkt met gekweekte soorten.
Poria Cocos
Een minder bekende, maar historisch zeer interessante soort is Wolfiporia extensa, tegenwoordig meestal aangeduid als Poria Cocos.
Het is een bijzondere zwam omdat het deel dat traditioneel wordt verzameld grotendeels ondergronds groeit.
Poria Cocos heeft een lange geschiedenis binnen Aziatische traditionele geneeswijzen. Een recente wetenschappelijke review beschrijft een gedocumenteerde gebruiksgeschiedenis van meer dan 2.500 jaar.
De zwam bevat verschillende natuurlijke bestanddelen, waaronder polysachariden, en wordt tegenwoordig zowel vanuit traditioneel als vanuit modern wetenschappelijk perspectief onderzocht.
Van traditionele kennis naar modern onderzoek
Een interessante ontwikkeling is dat paddenstoelen tegenwoordig niet alleen vanuit traditionele kennis worden bekeken.
Wetenschappers onderzoeken steeds nauwkeuriger waaruit paddenstoelen bestaan.
Daarbij kijken zij bijvoorbeeld naar:
polysachariden en beta-glucanen
triterpenen
sterolen
eiwitten en peptiden
verschillende andere secundaire metabolieten
en de invloed van teelt en verwerking op de samenstelling
Bij Reishi wordt bijvoorbeeld veel onderzoek gedaan naar zowel polysachariden als triterpenen.
Hier ontstaat een interessante verbinding tussen oude kennis en moderne mycologie: traditionele bronnen kunnen aanwijzingen geven over welke paddenstoelen al lange tijd aandacht krijgen, terwijl moderne wetenschap vervolgens de chemische samenstelling en biologische eigenschappen van die paddenstoelen onderzoekt.
Traditie is niet hetzelfde als wetenschappelijk bewijs
Dat onderscheid vinden wij bij De Zwam belangrijk.
Het feit dat een paddenstoel al eeuwenlang binnen een traditionele geneeswijze wordt gebruikt, betekent niet automatisch dat iedere traditionele toepassing door modern klinisch onderzoek is bevestigd.
Andersom betekent wetenschappelijk onderzoek naar een bepaalde verbinding ook niet automatisch dat dezelfde conclusie kan worden getrokken voor een volledig paddenstoelenproduct.
Een onderzoek naar een geïsoleerde stof, een laboratoriumonderzoek en onderzoek bij mensen zijn bijvoorbeeld verschillende soorten een onderzoek.
Daarom kijken wij graag naar zowel de geschiedenis als de wetenschap, zonder die twee door elkaar te halen.
Waarom zijn Chinese paddenstoelen zo interessant?
China heeft een enorme diversiteit aan paddenstoelen en kent een lange geschiedenis van het verzamelen, beschrijven, kweken en verwerken ervan.
Paddenstoelen zoals Reishi, Cordyceps en Poria Cocos laten zien hoe diep fungi verweven zijn geraakt met de Chinese cultuur en traditionele materia medica.
Tegelijkertijd zijn deze soorten tegenwoordig onderwerp van modern mycologisch, chemisch en voedingswetenschappelijk onderzoek.
Dat maakt de wereld van paddenstoelen zo bijzonder: een eeuwenoude traditie ontmoet moderne wetenschap.
De paddenstoelen van De Zwam
Ook bij De Zwam werken we met verschillende soorten biologische paddenstoelen die een lange geschiedenis hebben binnen de Aziatische cultuur en het moderne onderzoek.
In onze collectie vind je onder andere:
Reishi · Lion's Mane · Chaga · Cordyceps · Maitake · Shiitake · Poria Cocos · Tremella · Paddenstoel complex
Iedere soort heeft zijn eigen uiterlijk, groeivorm, oorsprong en natuurlijke samenstelling.
Wij vinden het interessant om juist dát verhaal te vertellen: waar komt een paddenstoel vandaan, hoe groeit hij, welke natuurlijke bestanddelen bevat hij en hoe is hij door verschillende culturen door de tijd heen gebruikt?
Niet als wondermiddel, maar als fascinerend organisme met een rijke geschiedenis.
Goed om te weten
Deze blog beschrijft historische en culturele informatie over paddenstoelen en TCM. Traditionele toepassingen die in historische bronnen worden beschreven, zijn geen gezondheidsclaims voor onze producten en betekenen niet dat een paddenstoel een ziekte kan voorkomen, behandelen of genezen.
Onze biologische paddenstoelentincturen zijn levensmiddelen en worden niet gepresenteerd als geneesmiddelen.